Wanneer wordt iemand radicaal?

Naar schatting bekeren jaarlijks enkele honderden Nederlandse vrouwen zich tot de islam. De ene vrouw is radicaler in haar opvattingen dan de ander. Hoe orthodox de vrouwen ook zijn, het betekent niet direct dat ze sympathie voelen voor IS. Toch ziet de AIVD het aantal vrouwen dat besluit alles achter zich te laten en naar Syrie te vertrekken sterk stijgen. Een kwart van het totaal aantal uitreizigers nu is vrouw, meer dan 40. Hoe komen deze, vaak jonge meisjes, tot hun besluit en hoe kun je ze herkennen?

Jongeren zoeken vaak naar houvast en duidelijkheid. Een religie, maar ook een links of rechtse ideologie kan dat bieden. En dat gedachtegoed is vaak dat de wereld bestaat uit twee groepen: moslims versus niet-moslims, of arbeiders versus kapitalisten. Sommige mensen voelen zich persoonlijk bedreigd als hun ‘groep’ onder vuur ligt. De overstap naar het gebruik van geweld of bijvoorbeeld een vertrek naar Syrië wordt dan een stuk kleiner.

Scroll vanaf dit punt vloeiend naar beneden.

Muis

Volgens professor Jean Tillie van de Universiteit van Amsterdam zijn er drie belangrijke voorwaarden waar iemand aan moet voldoen om gevoelig te zijn voor het radicaliseringsproces.

Leeftijd
Het gaat meestal om redelijke jonge mensen.

Trauma
Er is altijd iets gebeurd in hun leven waardoor mensen een trauma hebben opgelopen (bv een gebroken gezin).

Sociaal isolement
Niet zozeer dat je geen vrienden hebt, maar vooral dat je het gevoel hebt dat je er alleen voor staat.

Hoe herken je of iemand zich in zo’n radicaliseringsproces bevindt?

Seran de Leede, onderzoekster aan de Universiteit van Leiden en gespecialiseerd in vrouwen en terrorisme, voegt daar aan toe dat veel meisjes zich niet alleen isoleren, maar ook veel op internet zitten. Via internet houden de vrouwen contact met elkaar. Ze geven elkaar tips over via welke luchthavens je het beste kan vliegen, of wat je wel en niet meer moet nemen en dat ze gewoon als westers meisjes moeten reizen alsof ze op vakantie gaan.

Mensen die radicaliseren trekken zich vaak terug. Tegelijkertijd raken ze geïnteresseerd in politiek en proberen ze hun belangen (politiek) te verdedigen, buiten de democratie om. Professor Tillie adviseert dan ook sterk om vooral een gesprek te voeren over democratie als je het vermoeden hebt dat iemand radicaliseert.

Interview met ervaringsdeskundige

Ina (gefingeerde naam) maakte dit proces van dichtbij mee. Haar dochter vertrok plotseling naar Syrië.

Op jonge leeftijd kwam haar dochter al in aanraking met de islam. Met islamitische vriendjes/vriendinnetjes ging ze mee naar de moskee. Nadat ze zich bekeerd had tot de islam, besloot ze al snel om een hoofddoek te dragen. Ze kreeg steeds meer kritiek op andere meisjes die geen hoofddoeken droegen, of meisjes in strakke broeken.

Na een tijdje verruilde Ina’s dochter haar hoofddoek voor een niqaab, waarbij alleen haar ogen nog zichtbaar waren. Nederlandse muziek werd ingeruild voor islamitische verzen. Ze werd politiek geïnteresseerd en ging naar debatprogramma’s over Syrië en Palestina op de televisie kijken. Haar mening over Nederland veranderde. Nederland was volgens haar een slecht en bedorven land. Stap voor stap werd Ina’s dochter steeds radicaler. Tot ze avonden lang op haar kamer alleen nog maar via internet naar preken van imams zat te luisteren.

Waar Ina eerder zichzelf steeds voor hield dat het maar een fase was waar haar dochter in zat, krijgt ze nu het gevoel dat ze de grip op haar dochter verliest. Terecht blijkt, want zonder iets te zeggen vertrekt haar dochter plotseling naar Syrie om te trouwen met een islamitische man die voor terreurbeweging IS vecht.

Dat veel families het vertrek van hun kind totaal niet zien aankomen is niet gek, volgens onderzoekster Seran de Leede. Het is lastig om aan te geven wat precies de signalen zijn. Bovendien worden deze vrouwen geadviseerd om vooral niet op te vallen en zich zo westers mogelijk te gedragen vlak voordat ze vertrekken.

Dit is de dag Reportage over Hollandse vrouwen die zich bekeren tot de islam

Dit is de Dag Reportage duikt in de wereld van de Hollandse vrouwen die zich bekeren tot de islam. Waarom kiezen deze meisjes ervoor om moslima te worden? En waarom worden sommigen van hen zo radicaal dat ze besluiten om alles achter zich te laten om zich bij IS in Syrië aan te sluiten?

Zaterdag 2 mei, 21.10 uur, NPO 2

Deel dit verhaal op je sociale media